Van Sanwa dùng cho đường ống cấp nước khu chế biến thực phẩm cần đáp ứng gì?

Khu chế biến thực phẩm sử dụng nước cho nhiều công việc như rửa nguyên liệu, vệ sinh dụng cụ, làm sạch sàn, cấp nước cho chậu rửa và phục vụ sinh hoạt của nhân viên. Hệ thống này cần vận hành ổn định, hạn chế rò rỉ và bảo đảm nguồn nước không bị ảnh hưởng trong quá trình dẫn qua đường ống.

Van Sanwa có thể được sử dụng trên đường cấp nước của khu chế biến thực phẩm nếu đúng loại, vật liệu, kích thước và điều kiện làm việc. Tuy nhiên, cần phân biệt đường nước sạch phục vụ vệ sinh với đường ống tiếp xúc trực tiếp với nguyên liệu hoặc sản phẩm thực phẩm.

Trước khi lựa chọn, đơn vị sử dụng có thể tham khảo thông tin tại Sanwa Việt Nam, đồng thời kiểm tra hồ sơ kỹ thuật của đúng model van.

Van Sanwa có phù hợp với khu chế biến thực phẩm không?

Van Sanwa có thể phù hợp với hệ thống cấp nước sạch phục vụ rửa tay, vệ sinh dụng cụ, rửa sàn hoặc cấp nước cho các chậu rửa trong khu chế biến. Van giúp đóng mở và cô lập từng khu vực khi cần sửa chữa.

Khả năng sử dụng còn phụ thuộc vào chất lượng nguồn nước, áp lực, nhiệt độ, hóa chất vệ sinh và yêu cầu quản lý của cơ sở. Không nên lựa chọn chỉ dựa vào thương hiệu hoặc hình thức bên ngoài.

Nếu van nằm trên đường ống tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, đồ uống hoặc nguyên liệu sản xuất, cần kiểm tra thêm chứng nhận vật liệu và yêu cầu vệ sinh chuyên ngành.

Phân biệt nước cấp vệ sinh và nước tiếp xúc trực tiếp thực phẩm

Đây là bước cần thực hiện trước khi chọn van. Trong khu chế biến có thể tồn tại nhiều nhóm đường nước khác nhau:

• Nước rửa tay cho nhân viên.
• Nước vệ sinh sàn và thiết bị.
• Nước rửa nguyên liệu.
• Nước dùng trong nấu, pha chế hoặc phối trộn.
• Nước nóng phục vụ vệ sinh.
• Nước cấp cho hệ thống làm mát.
• Nước có pha hóa chất tẩy rửa.

Yêu cầu đối với van trên đường nước rửa sàn có thể khác với van trên đường nước được đưa trực tiếp vào sản phẩm. Cần nhận diện rõ từng tuyến trước khi quyết định sử dụng.

Không mặc định van dùng cho nước là van vi sinh

Van nước dân dụng hoặc van khóa thông thường không đồng nghĩa với van vi sinh. Van vi sinh thường có yêu cầu riêng về vật liệu, bề mặt, cấu tạo, khả năng vệ sinh và kiểu kết nối.

Nếu cơ sở chỉ cần khóa đường nước sạch cấp cho vòi rửa, van Sanwa phù hợp có thể đáp ứng tốt khi thông số kỹ thuật đúng với hệ thống.

Nếu môi chất đi qua van là sữa, nước giải khát, nước sốt, dầu ăn hoặc thực phẩm lỏng, cần sử dụng loại van chuyên dụng được xác nhận phù hợp. Không nên tự động dùng van nước sinh hoạt cho ứng dụng này.

Kiểm tra vật liệu tiếp xúc với nước

Vật liệu thân van, bi van, trục, gioăng và các bộ phận tiếp xúc với nước cần phù hợp với môi trường sử dụng. Hồ sơ kỹ thuật phải nêu rõ vật liệu của từng bộ phận quan trọng.

Không nên đánh giá van chỉ bằng màu sắc bên ngoài. Hai sản phẩm có hình thức tương tự nhưng vật liệu bên trong hoặc giới hạn sử dụng có thể khác nhau.

Nếu cơ sở yêu cầu chứng nhận dùng cho nước sạch hoặc nước uống, cần yêu cầu nhà cung cấp cung cấp tài liệu tương ứng của đúng sản phẩm. Không nên suy luận chứng nhận từ một model khác cùng thương hiệu.

Chọn đúng loại van theo chức năng

Van bi hoặc van khóa Sanwa phù hợp với vị trí cần đóng mở chủ động như van tổng, van nhánh, van trước chậu rửa hoặc trước thiết bị.

Van một chiều được sử dụng tại nơi cần hạn chế nước chảy ngược, chẳng hạn sau bơm hoặc tại nhánh có nguy cơ hồi nước. Loại van này không thay thế van khóa.

Nếu hệ thống cần giảm áp, điều tiết lưu lượng chính xác hoặc kiểm soát tự động, cần sử dụng thiết bị chuyên dụng. Van khóa thông thường không nên được dùng thay cho van điều khiển hoặc van giảm áp.

Chọn đúng size để bảo đảm lưu lượng

Khu chế biến thường có nhiều vòi và thiết bị sử dụng nước đồng thời. Nếu van trên đường chính nhỏ hơn đường ống, lưu lượng có thể giảm rõ rệt vào thời gian cao điểm.

Van tổng và van nhánh cần được chọn theo đường kính danh nghĩa của đường ống. Không nên chọn van nhỏ chỉ vì giá thấp hơn hoặc dễ mua.

Van quá lớn rồi nối qua nhiều đầu giảm cũng không phải giải pháp tốt. Cụm nối sẽ có nhiều điểm rò hơn và tạo vị trí khó vệ sinh.

Tính lưu lượng sử dụng đồng thời

Nhu cầu nước trong khu chế biến không ổn định suốt ngày. Lưu lượng có thể tăng cao vào thời điểm nhập nguyên liệu, rửa dụng cụ, vệ sinh cuối ca hoặc khi nhiều khu vực cùng hoạt động.

Trước khi chọn size van, cần xác định:

• Số vòi có thể mở cùng lúc.
• Lưu lượng của từng thiết bị.
• Nhu cầu rửa nguyên liệu.
• Nhu cầu vệ sinh cuối ca.
• Khoảng cách từ nguồn nước đến điểm cuối.
• Chênh lệch độ cao của đường ống.
• Công suất bơm nếu có.

Van không được trở thành điểm thắt làm các khu vực cuối tuyến thiếu nước.

Kiểm tra áp lực làm việc

Áp lực nước có thể đến từ mạng cấp nước, bồn mái hoặc máy bơm tăng áp. Van phải đáp ứng áp lực lớn nhất xuất hiện trong quá trình vận hành.

Nếu áp lực quá thấp, vòi rửa hoạt động yếu và thời gian vệ sinh kéo dài. Nếu áp lực quá cao, đầu nối, dây cấp và thiết bị phía sau van có thể dễ rò hơn.

Van khóa thông thường không tự ổn định áp lực. Khi hệ thống có áp lực cao hoặc dao động mạnh, cần kiểm tra bơm, bình tích áp và thiết bị giảm áp chuyên dụng.

Kiểm tra nhiệt độ nước

Một số khu chế biến sử dụng cả nước lạnh và nước nóng để vệ sinh. Van lắp trên đường nước nóng phải có nhiệt độ làm việc phù hợp.

Cần kiểm tra cả vật liệu gioăng và bộ phận làm kín, không chỉ thân van. Gioăng không phù hợp có thể nhanh lão hóa, làm van rò hoặc đóng không kín.

Nếu hệ thống luân phiên nước nóng và nước lạnh, sự thay đổi nhiệt độ cũng làm đường ống co giãn. Cụm van phải được lắp thẳng và có giá đỡ phù hợp.

Đánh giá ảnh hưởng của hóa chất vệ sinh

Khu chế biến thực phẩm thường sử dụng chất tẩy rửa, chất sát khuẩn hoặc dung dịch vệ sinh. Dù van chỉ dẫn nước sạch, bề mặt bên ngoài vẫn có thể tiếp xúc với hóa chất khi vệ sinh khu vực.

Cần kiểm tra khả năng tương thích của vật liệu với loại hóa chất, nồng độ và nhiệt độ thực tế. Không nên để hóa chất đậm đặc lưu lại lâu trên thân van hoặc đầu nối.

Nếu hóa chất được dẫn trực tiếp trong đường ống, phải chọn van chuyên dụng theo bảng tương thích vật liệu. Không nên dùng van nước thông thường khi chưa có xác nhận kỹ thuật.

Bố trí van tổng tại đầu khu chế biến

Đường nước cấp vào khu chế biến nên có van tổng riêng. Van này giúp cô lập toàn bộ khu vực khi xảy ra vỡ ống, rò lớn hoặc cần vệ sinh hệ thống.

Van tổng cần đặt ở nơi dễ nhận biết và dễ thao tác nhưng không cản trở lối đi. Nên có nhãn rõ ràng để nhân viên biết vị trí khóa nước khẩn cấp.

Không nên để van tổng sau tủ, máy móc hoặc khu vực chứa hàng. Khi có sự cố, việc tiếp cận chậm có thể làm nước tràn vào khu sản xuất.

Chia van theo từng khu vực sử dụng

Ngoài van tổng, nên bố trí van cho từng nhánh như:

• Khu sơ chế nguyên liệu.
• Khu nấu hoặc chế biến.
• Khu rửa dụng cụ.
• Khu rửa tay nhân viên.
• Khu vệ sinh sàn.
• Khu kho và phụ trợ.
• Khu máy rửa hoặc thiết bị chuyên dụng.

Khi một nhánh cần sửa, các khu vực khác vẫn có thể tiếp tục sử dụng nước. Cách bố trí này cũng giúp xác định nhanh nơi xảy ra rò rỉ.

Lắp van trước các thiết bị quan trọng

Máy rửa, bộ lọc nước, bồn rửa hoặc thiết bị sử dụng nước nên có van khóa riêng nếu cần bảo trì độc lập.

Van phải đặt đủ gần để dễ nhận biết nhưng vẫn cần khoảng trống tháo phụ kiện. Nếu thiết bị có rung động, đường ống phải được cố định để lực không truyền trực tiếp vào thân van.

Cần kiểm tra hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị trước khi bố trí van một chiều, van giảm áp hoặc bộ lọc.

Tránh tạo vị trí đọng nước và bụi bẩn

Khu chế biến thực phẩm cần được vệ sinh thường xuyên. Van và đường ống không nên bố trí theo cách tạo hốc khó làm sạch hoặc nơi nước bẩn đọng lại.

Nếu van lắp gần sàn, phải chừa khoảng cách để vệ sinh bên dưới. Không nên để tay van chạm tường hoặc tạo khe nhỏ tích tụ chất bẩn.

Đường ống đi nổi cần được bố trí gọn, có giá đỡ và hạn chế các đoạn ống không sử dụng. Những nhánh cụt có thể làm nước lưu lại lâu và khó kiểm soát vệ sinh.

Không để van nằm trong vùng dễ va đập

Xe đẩy, khay hàng, thùng nguyên liệu và dụng cụ vệ sinh có thể va vào van nếu lắp tại lối đi. Va đập làm cong tay van, lệch đường ống hoặc nứt đầu nối.

Van nên nằm trong hộp bảo vệ, sát tường hoặc phía sau thanh chắn phù hợp. Tuy nhiên, lớp bảo vệ không được cản trở việc đóng mở và kiểm tra rò.

Không nên dùng van làm điểm treo ống, dây hoặc dụng cụ.

Kiểm tra kiểu ren và phụ kiện nối

Trước khi mua van cần kiểm tra size, ren trong, ren ngoài và tiêu chuẩn ren của phụ kiện. Với ống PPR, PVC hoặc vật liệu nhựa, phải sử dụng đầu chuyển phù hợp.

Khi lắp ren, cần quấn vật liệu làm kín đúng chiều và siết vừa lực. Siết quá mạnh vào phụ kiện nhựa có thể gây nứt, trong khi siết thiếu lực có thể làm rò khi hệ thống tăng áp.

Van phải được lắp thẳng trục. Không kéo hoặc uốn đường ống để ép hai đầu nối khớp với van.

Hạn chế dùng quá nhiều đầu chuyển

Mỗi đầu chuyển tạo thêm một khe nối và một vị trí cần vệ sinh, kiểm tra. Trong khu chế biến, cụm nối quá phức tạp còn có thể tích tụ bụi hoặc nước bẩn bên ngoài.

Nên chọn van đúng size và đúng kiểu ren ngay từ đầu. Nếu bắt buộc dùng đầu chuyển, cần bố trí gọn và bảo đảm có thể quan sát toàn bộ mối nối.

Không nên che kín cụm van bằng vật liệu cố định khiến việc kiểm tra rò trở nên khó khăn.

Bố trí van dễ vệ sinh và bảo trì

Van cần đặt ở nơi nhân viên kỹ thuật có thể thao tác mà không phải di chuyển nhiều thiết bị. Đồng thời, vị trí đó phải thuận tiện vệ sinh bên ngoài.

Nếu van nằm trong hộp kỹ thuật, cửa thăm cần đủ lớn để:

• Xoay tay van hết hành trình.
• Quan sát thân và hai đầu ren.
• Làm sạch khu vực quanh van.
• Dùng dụng cụ tháo lắp.
• Thay van mà không phải đục phá.

Van không nên được chôn kín trong tường hoặc đặt phía sau thiết bị cố định.

Phân biệt đường nước sạch và đường nước tái sử dụng

Một số cơ sở có thể sử dụng nước tái dùng cho vệ sinh sân, làm mát hoặc công việc phụ trợ. Những đường nước này phải được tách biệt và nhận biết rõ với đường nước sạch.

Van của từng hệ thống cần được ghi nhãn hoặc phân màu theo quy định quản lý của cơ sở. Không nên để các nhánh có khả năng đấu nhầm với nhau.

Nếu có nguy cơ dòng nước hồi vào nguồn sạch, cần bố trí giải pháp chống chảy ngược phù hợp. Việc lựa chọn phải dựa trên mức độ rủi ro của hệ thống.

Có cần lắp van một chiều không?

Van một chiều có thể cần sau máy bơm, tại đường cấp vào bồn hoặc nhánh có nguy cơ nước chảy ngược. Van phải lắp đúng hướng theo mũi tên trên thân.

Nếu lắp sai chiều, nước có thể không đi qua hoặc lưu lượng bị giảm. Cặn bẩn cũng có thể khiến van một chiều đóng không kín.

Không nên dựa hoàn toàn vào một van một chiều để bảo vệ nguồn nước trong ứng dụng có nguy cơ nhiễm chéo cao. Cần tuân thủ yêu cầu kỹ thuật và vệ sinh của cơ sở.

Kiểm tra cặn trong nguồn nước

Cát, cặn bồn và mảnh vụn trong đường ống có thể làm van nặng tay hoặc đóng không kín. Trước khi vận hành, hệ thống cần được súc rửa để loại bỏ tạp chất thi công.

Nếu nguồn nước có cặn, nên kiểm tra bồn chứa và bộ lọc. Bộ lọc cần có van trước và sau để thuận tiện vệ sinh hoặc thay lõi.

Không nên chỉ thay van khi nước yếu. Nguyên nhân có thể nằm ở lọc nghẹt, đường ống bẩn hoặc nguồn cấp không đủ.

Thử kín trước khi đưa vào sử dụng

Sau khi lắp, cần mở nước từ từ và kiểm tra thân van, trục, đầu ren cùng các phụ kiện lân cận. Việc thử phải thực hiện ở áp lực vận hành thực tế.

Nếu hệ thống có bơm, cần kiểm tra khi bơm chạy và khi nhiều điểm sử dụng cùng mở. Một số mối nối chỉ rò khi áp lực tăng hoặc sau khi vận hành trong thời gian dài.

Sau khi thử, cần làm sạch khu vực và kiểm tra lại trước khi đưa vào chế biến.

Lập kế hoạch kiểm tra định kỳ

Van trong khu chế biến cần được đưa vào kế hoạch bảo trì. Tần suất kiểm tra phụ thuộc vào mức độ sử dụng, điều kiện vệ sinh và tầm quan trọng của từng nhánh.

Khi kiểm tra, cần xem xét:

• Rò tại thân hoặc trục van.
• Rò tại hai đầu nối.
• Tay van bị lỏng hoặc cong.
• Van đóng không kín.
• Cặn bám quanh mối nối.
• Dấu hiệu oxy hóa bên ngoài.
• Giá đỡ đường ống bị lỏng.
• Nhãn nhận biết bị mất.

Van có dấu hiệu hư hỏng nên được sửa hoặc thay trước khi gây gián đoạn sản xuất.

Đóng mở thử van theo quy trình

Van ít được thao tác có thể bị nặng tay. Nên đóng mở thử định kỳ để xác nhận van vẫn hoạt động khi cần cô lập đường nước.

Trước khi đóng van, phải thông báo cho khu vực sử dụng và kiểm tra ảnh hưởng đến thiết bị. Không được đóng van đầu hút khi máy bơm đang vận hành.

Nếu van bị kẹt, không nên dùng ống nối dài để cố vặn. Cách làm này có thể làm gãy tay van hoặc hỏng đầu nối.

Những lỗi thường gặp khi lựa chọn van

Lỗi đầu tiên là mặc định van nước thông thường có thể dùng trực tiếp cho mọi loại thực phẩm.

Lỗi thứ hai là không kiểm tra vật liệu và hồ sơ của đúng model sản phẩm.

Lỗi thứ ba là chọn van nhỏ hơn đường ống chính, làm giảm lưu lượng.

Lỗi thứ tư là dùng van nước lạnh cho đường nước nóng mà không kiểm tra nhiệt độ.

Lỗi thứ năm là không đánh giá ảnh hưởng của hóa chất vệ sinh.

Lỗi thứ sáu là chỉ lắp một van tổng, không chia van theo khu vực.

Lỗi thứ bảy là đặt van tại nơi tích tụ chất bẩn hoặc dễ bị xe đẩy va vào.

Lỗi thứ tám là không kiểm tra rò dưới áp lực vận hành thực tế.

Kinh nghiệm chọn Van Sanwa cho khu chế biến thực phẩm

Trước tiên, cần xác định môi chất đi qua van là nước sạch, nước nóng, nước pha hóa chất hay chất lỏng thực phẩm. Nếu là đường tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm, phải kiểm tra yêu cầu vệ sinh và chứng nhận riêng.

Tiếp theo, chọn van đúng loại, size, áp lực, nhiệt độ và kiểu ren. Van bi hoặc van khóa phù hợp với vị trí cần cô lập, còn van một chiều dùng tại nơi cần hạn chế dòng chảy ngược.

Cuối cùng, cần bố trí van tổng, van từng khu vực và van thiết bị tại nơi dễ vệ sinh, dễ bảo trì. Tất cả mối nối phải được thử kín và kiểm tra định kỳ.

Kết luận

Van Sanwa có thể dùng trên đường cấp nước sạch của khu chế biến thực phẩm nếu đáp ứng đúng yêu cầu về vật liệu, size, áp lực, nhiệt độ và điều kiện vệ sinh. Với đường ống tiếp xúc trực tiếp thực phẩm hoặc hóa chất, cần kiểm tra hồ sơ kỹ thuật và chứng nhận của đúng model trước khi sử dụng.

Hệ thống nên chia van theo từng khu vực, hạn chế đầu chuyển, bố trí tại nơi dễ làm sạch và kiểm tra rò thường xuyên. Đơn vị sử dụng có thể tham khảo nhóm Van nước Sanwa để lựa chọn sản phẩm phù hợp với đường cấp nước của cơ sở.

Câu hỏi thường gặp